به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر ( 1 ) مقدّمهء چاپ سوم سپاس و ستايش خداى را كه پروردگار جهانيان است ؛ و درود بر محمد سرور پيامبران و بر همهء خاندان و ياران و پيروان او باد . پس از ستايش و درود ، اكنون از چاپ پيشين اين كتاب بيش از ده سال مىگذرد و نسخه‌هاى آن دير زمانى است كه ناياب شده و درخواست آن ، از هر سو فزون گشته است . خواست خدا چنين بود كه مصر عزيز ، اكنون در موقعيتى نباشد كه بتوان چاپى جديد از اين مجموعه را انتشار داد . از اين رو ناشر بزرگوار آن ، به من اجازه داد تا هر جا كه بتوانم ، كتاب را به چاپ رسانم . از اين رو ، براى انجام گرفتن اين خواسته ، از آمادگى دار الإرشاد بيروت ، سود مىجويم . آنچه خدا برگزيند ، همان نيك است . ( 2 ) در حقيقت من هيچ‌گاه از جستجوى اسناد چاپى يا خطى كه احتمال مىرفت به اين پژوهش ارتباط داشته باشد ، دست نكشيدم . از اين ميان ، كتاب الأموال ابن زنجويه « 1 » ، معجم الصّحابهء ابن قانع و كتاب الأماكن حازمى مهمترين كتابهايند ؛ و همگى در كتابخانه‌هاى تركيهء عزيز ، يافت مىشوند . خدا را سپاس مىگويم كه شمار تازه‌اى از اين اسناد براى من فراهم آمد . چنان كه براى اسناد چاپهاى گذشته نيز به مآخذ تازه‌اى دست يافتم . دربارهء اين نو يافته‌ها نيز همان شيوهء چاپ دوم كتاب را به كار بستم ؛ و هر يك را در جايى كه در خور آن بود ، آوردم . از اين رو شماره‌هاى نامه‌ها را دگرگون نساختم و افزوده‌ها را با حروف : أ ، ب ، ج و مانند آنها ، نشان دادم . با آن همه دلبستگى كه به گردآورى نوشته‌هاى منسوب به پيامبر ( ص ) دارم ، در اينجا تنها

--> ( 1 ) . ابن زنجويه حميد بن مخلّد بن قتيبهء نسايى ( وفات : 251 ه . ) از حافظان حديث و كتاب الأموال ، يكى از نوشته‌هاى اوست ( الأعلام ، زركلى 2 / 319 ) . - م .